ver·zui·ling de; v

Foto: Erik van ‘t Woud

Bijna elke Nederlander leest in de geschiedenisboekjes op de basisschool over de verzuiling van de Nederlandse samenleving. Al tijdens de Tweede Wereldoorlog wilde Wilhelmina van die verachtte verzuiling af, maar die bleef nog een tijdje in stand. Tot de jaren ’70 was “het uiteengevallen-zijn in een aantal kerkelijk-politieke belangengroepen” nog nadrukkelijk aanwezig in het dagelijkse leven.

Nu, ongeveer veertig jaar na de ontzuiling lijkt in ieder geval het medialandschap in Nederland zich steeds meer te hechten aan de contouren van de aloude zuilen. Voorafgaand aan de indeling van het nieuwe televisie- en radioseizoen speelde een discussie over de actualiteitenrubrieken die wel of geen mening mochten hebben.

Het Nieuwsuur bijvoorbeeld, moet absoluut neutraal blijven, waardoor presentatrice Clairy Polak werd gediskwalificeerd. Maar op de tijd van Netwerk, wat er noodgedwongen mee stopte dit jaar,  is nu een programma te zien waarin het juist de bedoeling is dat de omroepen zich uitspreken over hun kijk op de samenleving, niet geheel ontoepasselijk genoemd ‘Uitgesproken.’ Het programma wordt beurtelings gepresenteerd door drie omroepen: de Vara, de EO en WNL, het kleine broertje van de Telegraaf.

De Vara mag het programma op maandag invullen en mocht dus het spits afbijten. En dat beviel de gemiddelde geïnteresseerde Nederlander die ook wel eens op Twitter rondhangt niet echt. We kunnen wel stellen dat het programma de grond ingetweet werd. HP/de Tijd kopt “Uitgesproken Vara uitgesproken slecht.” Op Twitter lezen we dat “Uitgesproken VARA klonk als een oud Polygoon journaal” en dat “Vijf minuten Uitgesproken Vara kijken een pijnlijke ervaring” was. Presentator Jan Tromp zou “Suf, oud, taai, droog en boring” presenteren. Voor veel rechtse kijkers die eveneens hun vrije tijd doorbrengen Geenstijl.nl werd het helemaal grappig toen bleek dat het programma met drie jaar oud nieuwst kwam. En als ik zelf nog een duit in het zakje mag doen, vond ik de Vara-studio geweldig lelijk. De twee andere omroepen presenteren uit een andere studio, volgens de Vara om geld te besparen, alhoewel die wisselende studio 30.000 euro kost.

Vanavond verzorgt de EO het programma. Ik ben benieuwd of Uitgesproken EO vanavond -  waar het programma gisteren wat weg leek te hebben van een PvdA-campagnespotje – heel erg zal lijken op ‘Zendtijd voor Kerken’ of dat de EO het programma wel goed aanpakt en er gewoon een degelijke actualiteitenrubriek van maakt, zoals ze dat ook deden bij Netwerk. Woensdag gaan we zien of WNL het nieuws ook zo verkleurt dat het precies in hun ideaal past.

Vooralsnog lijkt het of we een sprong terug in de tijd hebben gemaakt, toen ik, een veel van mijn medemensen nog niet leefden, en dat hoeft van mij bepaald niet. Aan de andere kant moeten we niet te vroeg oordelen. Laten we hopen dat de EO en WNL het programma invullen zoals een omroep in 2010 dat betaamt.

Nog één maand. Wat gaat er veranderen?

De laatste file’s lossen zich al op en de meeste Nederlandse vakantiegangers zullen binnen niet al te lange tijd op hun vakantiebestemmingen aankomen. De maand augustus begint morgen en daarmee ook de beruchte komkommertijd, alhoewel er dit jaar waarschijnlijk genoeg nieuws zal zijn. Dat betekent ook dat we kunnen aftellen tot de eerste van september, morgen over precies één maand. We hebben een maand om afscheid te nemen van Llink en vaarwel te zeggen tegen de RVU, Teleac en de NPS als afzonderlijke omroepen.

Vanaf september verandert er een hoop op de publieke zenders. Een van de belangrijkste veranderingen is het verdwijnen en verschijnen van omroepen. Ik schreef al dat, of we dat nu erg vinden of niet, Llink na de eerste van september niet meer te zien en te horen zal zijn. Als afscheidsfeestje organiseert Llink het heuse Llinkpop. Op de Llink redactie moeten ze zich afgevraagd hebben hoe ze hun zendtijd voor de laatste keer kunnen misbruiken. En jawel, ze hebben iets geniaals bedacht. Ze zenden gewoon het afscheids/personeelsfeestje integraal uit.

Nieuwe omroepen

Llink maakt plaats voor twee omroepen die zeggen een wat rechtsere kijk op eigenlijk alles te hebben. PowNed en Wakker Nederland zullen vanaf september beide de status aspirant-omroep krijgen. Of de beide omroepen een grote bijdrage gaan leveren betwijfel ik. Misschien is een fusie tussen BNN en PowNed een goed idee. En Wakker Nederland en het volgens mij al jaren lang herhalingen uitzendende Tros zullen het ook wel goed met elkaar kunnen vinden.

In mijn inleiding schreef ik ook dat de omroepstichtingen RVU, Teleac en de NPS afzonderlijk zouden verdwijnen. De drie omroepen fuseren waardoor er één omroep ontstaat. Die omroep gaat NTR heten en gaat zich richten op educatie, informatie en cultuur, met als extra speerpunten jeugd en diversiteit. Klinkt allemaal nog een beetje vaag, maar ik ben ervan overtuigd dat dit wel een goede stap is voor de publieke omroep.

Te hoge verwachtingen van Nieuwsuur?

De laatste grote verandering waarvan ik nog niet weet wat ik moet denken is de verdwijning van Nova en het beginnen van het nieuwsuur. Aan de ene kant is het jammer dat Nova verdwijnt, maar aan de andere kant ben ik heel erg benieuwd naar het nieuwe Nieuwsuur. Ik ben alleen bang, dat omdat de (mijn) verwachtingen zo hoog zijn het heel erg gaat tegenvallen. En natuurlijk is het zonde dat Clairy Polak noch Eva Jinek het programma mag presenteren.

Daarnaast veranderen er nog een paar kleine zaken zoals de invulling van de radiozendtijd, maar daar zal ik jullie niet mee lastigvallen. Ook omdat ik daar nog niets over heb gelezen of gezien.