Foto: Erik van ‘t Woud
Bijna elke Nederlander leest in de geschiedenisboekjes op de basisschool over de verzuiling van de Nederlandse samenleving. Al tijdens de Tweede Wereldoorlog wilde Wilhelmina van die verachtte verzuiling af, maar die bleef nog een tijdje in stand. Tot de jaren ’70 was “het uiteengevallen-zijn in een aantal kerkelijk-politieke belangengroepen” nog nadrukkelijk aanwezig in het dagelijkse leven.
Nu, ongeveer veertig jaar na de ontzuiling lijkt in ieder geval het medialandschap in Nederland zich steeds meer te hechten aan de contouren van de aloude zuilen. Voorafgaand aan de indeling van het nieuwe televisie- en radioseizoen speelde een discussie over de actualiteitenrubrieken die wel of geen mening mochten hebben.
Het Nieuwsuur bijvoorbeeld, moet absoluut neutraal blijven, waardoor presentatrice Clairy Polak werd gediskwalificeerd. Maar op de tijd van Netwerk, wat er noodgedwongen mee stopte dit jaar, is nu een programma te zien waarin het juist de bedoeling is dat de omroepen zich uitspreken over hun kijk op de samenleving, niet geheel ontoepasselijk genoemd ‘Uitgesproken.’ Het programma wordt beurtelings gepresenteerd door drie omroepen: de Vara, de EO en WNL, het kleine broertje van de Telegraaf.
De Vara mag het programma op maandag invullen en mocht dus het spits afbijten. En dat beviel de gemiddelde geïnteresseerde Nederlander die ook wel eens op Twitter rondhangt niet echt. We kunnen wel stellen dat het programma de grond ingetweet werd. HP/de Tijd kopt “Uitgesproken Vara uitgesproken slecht.” Op Twitter lezen we dat “Uitgesproken VARA klonk als een oud Polygoon journaal” en dat “Vijf minuten Uitgesproken Vara kijken een pijnlijke ervaring” was. Presentator Jan Tromp zou “Suf, oud, taai, droog en boring” presenteren. Voor veel rechtse kijkers die eveneens hun vrije tijd doorbrengen Geenstijl.nl werd het helemaal grappig toen bleek dat het programma met drie jaar oud nieuwst kwam. En als ik zelf nog een duit in het zakje mag doen, vond ik de Vara-studio geweldig lelijk. De twee andere omroepen presenteren uit een andere studio, volgens de Vara om geld te besparen, alhoewel die wisselende studio 30.000 euro kost.
Vanavond verzorgt de EO het programma. Ik ben benieuwd of Uitgesproken EO vanavond - waar het programma gisteren wat weg leek te hebben van een PvdA-campagnespotje – heel erg zal lijken op ‘Zendtijd voor Kerken’ of dat de EO het programma wel goed aanpakt en er gewoon een degelijke actualiteitenrubriek van maakt, zoals ze dat ook deden bij Netwerk. Woensdag gaan we zien of WNL het nieuws ook zo verkleurt dat het precies in hun ideaal past.
Vooralsnog lijkt het of we een sprong terug in de tijd hebben gemaakt, toen ik, een veel van mijn medemensen nog niet leefden, en dat hoeft van mij bepaald niet. Aan de andere kant moeten we niet te vroeg oordelen. Laten we hopen dat de EO en WNL het programma invullen zoals een omroep in 2010 dat betaamt.
