In het boek Godsdiensten van de wereld hanteert godsdienstwetenschapper Ninian Smart zeven religieuze dimensies, die volgens hem toepasbaar zijn op religies en wereldbeschouwingen. Kort samengevat komen de dimensies neer op het volgende:
- De praktische/rituele dimensie omvat de vaste gebruiken en gedragspatronen, zoals offers, meditatie, etc.
- De emotionele/ondervindingsdimensie heeft betrekking op de mystieke betekenis, de innerlijke zoektocht van de mens, het bidden.
- De verhalende/mythische dimensie omvat de wijze waarop men omgaat met verhalen/mythen. Scheppingsverhalen, maar ook geschiedenis. Mondeling en/of schriftelijk.
- De doctrinaire dimensie staat voor de leerstellingen, ideologie, zoals de Drie-eenheid binnen de Katholieke kerk, of het geloof in één god. Deze dimensie omvat tevens de visie op de mens.
- De morele dimensie staat voor de normen en waarden van een religie, het systeem van regels en wetten zoals de Tora en Shari’a, de Gouden Regel.
- De sociale/institutionele dimensie omvat de wijze waarop de religie is georganiseerd, bijvoorbeeld een formele organisatie (Rooms-Katholieke Kerk) of een persoonsgebonden organisatie (charismatisch).
- De materiële dimensie omvat uiterlijkheden, gebouwen, kunst, etc, maar ook verschillende omgevingsfactoren, zoals heilige bergen.
Nu is het zo dat wetenschappers al eerder hebben aangetoond dat Apple wordt beleefd wordt als een religie, maar zijn de bovenstaande dimensies ook van toepassing op Apple en zijn Messias? Gezien de emotionele reacties op het overlijden van Steve Jobs, lijkt vandaag de dag bij uitstek om dit uit te zoeken.
Praktische/rituele dimensie:
Deze dimensie wordt vanzelfsprekend gekenmerkt door het kopen van de dure producten van Apple, een vorm van een financieel offer in ruil voor een goddelijk product. Een andere religieuze praktijk is het belachelijk maken en bekritiseren van producten van Microsoft. Wat betreft het rituele aspect kan men verder kijken naar de lange wachtrijen bij Apple-stores ten tijden van de lancering van een nieuw product, maar ook de hypes rond nieuwe producten in het geheel. Met betrekking tot het heengaan van Steve Jobs, kunnen ook het kaarsjes branden en bloemen leggen bij Apple-stores tot deze dimensie worden gerekend. Tenslotte zijn de bedevaarten naar Apple-stores natuurlijk alom bekend. Er bestaan vrijwel geen aanhangers van het Appleïsme die nooit in hun leven hebben deelgenomen aan een dergelijke bedevaart.
Emotionele/ondervindelijke dimensie:
Deze dimensie heeft enige overlap met de hierboven beschreven dimensie. De emotionele reacties op de dood van Steve Jobs, de hysterie rond de lancering van nieuwe producten en de massale teleurstelling na het uitblijven van de iPhone 5 tijdens de presentatie van 4 oktober jongsleden kunnen allemaal worden gezien als emotionele aspecten van de religie van het Appleïsme. Menig Apple-fanboy zal zijn innerlijke zoektocht naar zelfvertrouwen en zelfrespect niet los kunnen zien van zijn Apple-producten.
Verhalende/mythische dimensie:
Het belangrijkste verhaal rond Apple is toch wel dat van de oprichting door o.a. Steve Jobs, gevolgd door het ontslag van Steve Jobs, de bijna val van Apple en daarna de Grote Wederopstanding na de terugkeer van Steve Jobs bij het bedrijf. Dit verhaal van mythische proporties prijkt op een dag als vandaag op alle grote nieuwswebsites en kan worden beschouwd als het belangrijkste verhalende aspect van de religie.
Doctrinaire dimensie:
De leerstellige dimensie valt uiteen in drie kenmerken: een nadruk op esthetica, de ene grote god (Apple) en zijn Drie-eenheid (de vader, zijnde Steve Jobs, de zoon, zijnde Apple en de heilige geest, zijnde nog een keer Steve Jobs).
Morele dimensie:
De normen en waarden van het Appleïsme bestaan voornamelijk uit de binaire oppositie tussen Apple (goed) en Microsoft (kwaad). Gelovige trachten het kwade te beteugelen met boycots en het goede te bevorderen met aankopen.
Sociale/institutionele dimensie:
Deze dimensie bestaat uit een netwerk van relaties tussen Apple en de gelovige, bijvoorbeeld in de vorm van nieuwsbrieven en veel bezochte lanceringsevenmenten, maar ook Apple Care. Dit laatst genoemde is een soort lidmaatschap, waarbij de gelovige een aflaat koopt voor het geval zijn of haar Apple-reliek het defect raakt. In dat geval beloofd het Appleïsme de gelovige bij te staan. Het prediken van het Appleïsme wordt uitgevoerd door de medewerkers van Apple-stores, maar ook medianerds als Alexander Klöpping. Zij kunnen worden gezien als de priesters en bedelmonniken van het geloof.
Materiële dimensie:
De materiële dimensie is misschien wel de belangrijkste dimensie van het Appleïsme. Denk aan de vele Apple producten, Apple Stores en het nieuwe hoofdkwartier in UFO-stijl dat Apple bouwt in Cupertino. De materiële erfenis van Steve Jobs is ongekend.
Conclusie:
De conclusie is aan jou: kunnen Apple en Steve Jobs worden beschouwd als een religie? Laat je mening achter in de comments!
