Overtreedt de Telegraaf de Code voor de Journalistiek?

Geschreven door | vrijdag 14 mei 2010 | 26 Reacties

Op vrijdag 14 mei, om 06:44, publiceerde de Telegraaf een artikel op haar website en in haar krant over Ruben, de enige die de vliegramp in Libië heeft overleefd. De verontwaardiging was groot toen bleek dat de journaliste in kwestie, Jolande van der Graaf, de negenjarige jongen aan de telefoon had gehad. In een kort gesprek vertelde Ruben dat hij zich niets kon herinneren van het ongeluk, en dat hij niet wist dat zijn ouders overleden waren. De journaliste deelde dit hem mee.

Hierop barstte de kritiek los. Gaat het niet te ver om een negenjarige jongen, die op een ziekenhuisbed zit te vechten voor zijn leven, op te bellen en mede te delen dat hij een vliegtuigongeluk heeft gehad en dat zijn ouders overleden zijn? De Telegraaf werd een wereldwijde trending topic op Twitter, Minister Verhagen was boos en diverse media keurden het unaniem af. Om de bovenstaande vraag te beantwoorden moeten we echter wel objectief naar de feiten kijken. Gelukkig is er de Code voor de Journalistiek, met regels waar elke journalist zich aan moet houden.

En dan vinden we interessante dingen. Een aantal passages uit de onderdelen ‘waarheidsgetrouw en ‘fair’:

3 De journalist gaat zorgvuldig en integer te werk en geeft daarvan ook blijk in zijn berichtgeving door verantwoording af te leggen over zijn journalistieke methoden.

14. Bij het verzamelen, selecteren en bewerken van nieuws gaat de journalist fair te werk.

18. De journalist zal de privacy van personen niet verder aantasten dan in het kader van een open berichtgeving noodzakelijk is.

19. De journalist ontziet de privacy van slachtoffers, nabestaanden, patiënten maar ook van verdachten en daders door de algemene herkenbaarheid van betrokkenen in de berichtgeving te vermijden in al die gevallen waarin deze personen onevenredig nadeel van herkenbaarheid zullen ondervinden en voor zover het vermijden van herkenbaarheid niet in strijd is met het belang van een adequate berichtgeving.

Gaat de Telegraaf hier fair en integer te werk? Daar valt over te twisten, maar algemene opinie vindt van niet, en daar valt een hoop uit op te maken. Regel achttien is ook interessant. Wat is de nieuwswaarde dat de rest van de wereld weet dat Ruben er nu pas achter komt dat hij een ongeluk heeft gehad en dat zijn ouders zijn overleden? En dan de klapper, regel negentien. Een artikel plaatsen met privacygevoelige informatie, met naam en met foto, bij een negenjarig kind: wordt hier het maatschappelijk belang bij gediend?

Dit is geen zuivere journalistiek meer, dit is aasgierjournalistiek. En dat bij een krant die campagne voerde tegen de kilometerheffing wegens privacyschending. Schandalig. Ik ben benieuwd wat het Commissariaat voor de Media hier van vindt.

Voor het eerst wint een website een Pulitzer prijs

Geschreven door | maandag 12 april 2010 | 0 Reacties

De jaarlijkse Pulitzer prijzen beloven elk jaar weer een beetje voorspelbaarder te worden. De prijzen rouleren tussen de groten der journalistiek in Amerika, maar aan kleine talenten en regionale journalisten is de prijs niet besteed. Typisch Amerikaans, waar alleen presteren en de absolute top telt. Anderzijds ook weer typisch Nederlands, zeuren bij prijzen. Maar genoeg kritiek. De winnaars! The Washington Post en de grote New Yorkse krant The New York Times zijn de grote winnaars van de prijzen. Opvallend is dat voor het eerst expliciet een website in de prijzen is gevallen. De website San Francisco Bay Area, kortweg sfgate.com wint dit jaar met cartoonist Mark Fiore de cartoon prijs, die vorig jaar nog door The San Diego Union-Tribune gewonnen werd. Ook online platform ProPublica won een prijs voor een artikel die in samenwerking met het magazine van The New York Times tot stand kwam.

Gefeliciteerd allemaal. En verras me volgend jaar met een opvallende nieuwkomer onder de prijzen, of misschien een aparte categorie?

Over het tragische einde van de risicojournalistiek, en het begin van de persberichtencultuur

Geschreven door | donderdag 8 april 2010 | 0 Reacties

Beeld: cameraploeg aan het werk in Irak, foto via Flickr

Moskou. Om acht uur ‘s ochtends ging de eerste bom in de ondergrondse van de stad af. Terwijl de slachtoffers vluchtten, spoedde journalisten, correspondenten en cameraploegen zich naar de rampplek en de metro’s. Om half negen ging daar ook de tweede bom af.

Dan Irak. Daar kwam vandaag via videobeelden naar buiten dat een helikopter van Amerikanen een journalist van persbureau Reuters met een camera als een man met een vuurwapen aanzag, en hem doodschoot. En Vietnam. Daar werd vorige week het lichaam van oorlogsfotograaf Sean Flynn gevonden. In totaal vonden er meer dan driehonderd media mensen de dood in de Vietnam oorlog. En tot slot werd er vorige week bekend dat een verslaggever van de NOS de gevaarlijke Q-koorts tijdens een reportage in een besmette geitenstal heeft opgelopen.

Wordt de journalistiek gevaarlijker, en lopen verslaggevers meer gevaar dan vroeger? Of halen journalisten gevaarlijkere capriolen uit om aan nieuws te komen? De berichten over getroffen journalisten en fotografen doen ons dit bijna geloven. Ook de Italiaanse schrijver Roberto Saviano leeft permanent onder bewaking omdat hij in zijn boeken een aanklacht tegen de Napolitaanse maffia uitschreef. Risicojournalistiek of niet?

De persberichtencultuur

Experimenteel journalist Joris Luyendijk schreef in zijn boek ‘Het zijn net mensen‘ over de voorgeregiseerde-persberichten journalistieke cultuur die er ontstond in medialand. Een bezoekje aan een gevaarlijke terroristenleider was vooraf uitgestippeld en de glans van het onderzoeken was er volgens hem totaal vanaf. Toch zijn er journalisten die er uit springen, en de persconferenties liever mijden en op avontuur uit gaan. Zo reed fotograaf Flynn op een motor – en nogal roekeloos – dwars langs de vuurlinies in de Vietnam-oorlog. Maar een verhaal had hij wel.

Nieuws over gevaren, rampen, oorlogen en aanslagen blijft voor de nieuwsconsument hoe dan ook het interessantste. Toch zit de doorsnee redacteur achter zijn bureau constant de website van het ANP te verversen. Wie een echt verhaal wil trekt er op uit. Het lijkt wel alsof iets pas nieuws is als het in een persconferentie is gezegd, of bevestigd. Zo ondervond ook RTL Nieuws verslaggever Frits Wester bij de moord op Milly Boele. Hij kreeg een hoop kritiek over zich heen omdat hij de ‘primeur’ rond de omstreden zaak had.

De persberichten en persconferenties dwingen journalisten wel tot het uithalen van ‘gevaarlijke’ capriolen. Politici mogen zich nergens over uitlaten van hun spin doctors en bedrijven zijn door hun ingewikkelde communicatieafdelingen vrijwel onbereikbaar, om over de overheid nog maar te zwijgen. Geregisseerd nieuws. Slechts persberichten en hun vaak bijbehorende conferenties geven uitsluitsel en zijn tegenwoordig als goede bron te gebruiken.

Primeurs en exclusief nieuws vragen blijkbaar nu eenmaal om risico- en amorele onderzoeksjournalistiek.

De Volkskrant is op zoek naar ‘jonge journalisten’

Geschreven door | dinsdag 16 februari 2010 | 0 Reacties

De vergrijzing slaat overal toe, zo ook bij de Volkskrant. Via een vacature op de website van Villa Media zoekt de krant naar een frisse wind op de redactie. Er wordt gezocht naar ‘jonge journalisten’, die moeten zorgen voor een ‘gevarieerde’ redactie omgeving. De Volkskrant houdt een slag om de arm, want het gaat vooralsnog om het opdoen van werkervaring, gedurende een periode van twee jaar.

Waarom ik hier schrijf over een simpele vacature? De krantenoplages dalen al jaren, en er vielen onlangs nog een flink aantal ontslagen bij de kranten. Het is dus opmerkelijk dat de Volkskrant op zoek is naar nieuwe journalisten. Zijn ze op zoek naar goedkope arbeidskrachten die de oude garde kunnen vervangen, en bovendien als stagiair aangemerkt kunnen worden? Of is de Volkskrant echt op zoek naar een frisse wind op de redactie om onder andere de veroudering van het krantenpubliek tegen te gaan?

Voor veel journalisten is een baan bij de Volkskrant nog steeds de ultieme schrijversdroom, de chaotische newsroom, de afgeladen redactie en het wervelende krantenwereldje. Voor hen is dit een grote, en misschien wel een laatste kans op een baan bij de krant. Het zijn trouwens drukke tijden voor de jonge journalist, aan het einde van deze maand wordt de European Young Journalist Award uitgereikt. Iedereen tussen de 17 en 35 jaar – jong op zijn breedst – kan met een artikel over Europa een gooi doen naar de titel.

Ook meedingen naar een baan bij de prestigieuze Volkskrant? Reageer voor 1 maart op de vacature.

Zo makkelijk is het maken van een TV nieuws item, volgens Newswipe

Geschreven door | donderdag 4 februari 2010 | 0 Reacties

Het programma Newswipe op BBC Four belicht alle kanten van de Engelse nieuwsmedia. Hoe de media berichten over de financiële crisis, en waarom de Engelse tabloids de eeuwige roddels zo interessant blijven vinden. Ook het standaard format voor het een nieuwsitem waarbij toevallige voorbijgangers hun hart kunnen luchten, en de cameraman aan het einde van het item de camera heel typisch langzaam wegdraait en inzoomt op een object blijft niet ongedeerd.