De Pers bewijst: gratis kwaliteitsjournalistiek op papier is niet rendabel

Goed nieuws voor de betaalde kwaliteitskranten, en minder voor krantenuitgever Wegener. Vorige week werd bekend dat het concern nog steeds lijdt onder de tegenvallende advertentieverkopen van gratis krant de Pers, die de slogan ‘gratis maar niet goedkoop’ hoog in het vaandel heeft. De cijfers zijn niet mis: er werd zo’n slordige 32,6 miljoen euro verlies gemaakt.

Binnen Nederland is de Pers de enige gratis krant die niet elke dag zijn halve krant uittrekt voor ANP-kopiersels en schreeuwende BN’ers. Dat is ook te zien aan de grootte van de redactie, die niet onderdoet aan die van het Parool en Trouw, die anders dan de Pers wel maandelijks abonnementsgeld kunnen vangen.

De gevreesde vervlakking van de journalistiek is een gevolg van de gratis kranten, zo stellen concurrerende kwaliteitsmedia. De Pers is de enige onafhankelijke gratis papieren media die hier een uitzondering op is. Mocht Wegener besluiten om de stekker er uit te trekken, zou dat een grote aderlating voor de gratis krantenwereld zijn. Daarnaast zou het bewijzen dat voor kwaliteitsjournalistiek nu eenmaal betaald moet worden, omdat een ander verdienmodel simpelweg niet rendabel is, een conclusie die ze in het buitenland ook al gemaakt hebben.

Want in andere landen is het gratis kwaliteitskranten format ook al geen succes. Denemarken deed een bijna succesvolle poging met Nyhedsavisen, zij pakten het nog chiquer aan en kwamen de krant ook nog ‘s ochtends bezorgen. Dit trucje zorgde ervoor dat de krant binnen 18 maanden de grootste krant in Denemarken was. Helaas rezen ook bij dit concept de kosten de pan uit, en moest het project na twee jaar noodgedwongen staken.

Nu de bereidheid van de nieuwsconsument te betalen voor nieuws afneemt zou een initiatief als de Pers juist een gat in de markt moeten zijn, dus waar gaat het mis?

De Pers weet het al langer uit te zingen dan zijn buitenlandse collega’s. Voor het nieuwsaanbod zal een mogelijke toekomstige teloorgang van de Pers in ieder geval een doodzonde zijn. Voorlopig heeft de krant nog het excuus in een crisis op de advertentiemarkt te verkeren, maar toch blijft het de vraag hoe lang financierders en uitgevers nog een oogje dicht zullen blijven knijpen.

Nieuwe vorm journalistiek via crowdsourcing

Toen de Geassocieerde Pers Diensten geen interessant verhaal zag in de verkiezingen in Azerbeidzjan besloot Rusland-correspondent Olaf Koens het op eigen houtje te financieren. Via een artikel op zijn blog riep hij zijn lezers op een tientje te doneren voor zijn reis naar Azerbeidzjan, drie dagen en duizend euro rijker was een nieuwe vorm van journalistiek geboren. Zelf zegt hij op zijn blog: “Het bewijs dat journalistiek leeft, dat crowdsourcing zelfs in een relatief kleine nichemarkt werkt en dat lezers graag bepalen en zelfs betalen voor onafhankelijke kwaliteitsjournalistiek. Hoera!”

Deze nieuwe vorm kan een bescheiden revolutie in de journalistiek veroorzaken. Via deze manier van crowdsourcing kan iedere correspondent met schare geïnteresseerde lezers achter zich zonder tussenkomst van andere media een journalistieke productie maken. Veel informatie over een niche-onderwerp, en niet de verhalen waar de lezer niet in is geïnteresseerd. Voorbeeld: een groep autofanaten stuurt een journalist naar een volstrekt onbekende autobeurs in Oost-Japan, of lezers met interesse in politiek sturen een verslaggever naar de verkiezingen in Azerbeidzjan, ga zo maar door. Bovendien scheelt dit kilo’s ongelezen krantenkaternen, en is het een slim nieuw journalistiek verdienmodel. Het is de vraag of dit systeem op grote schaal ook werkt, maar voorlopig lijkt het een succes te zijn.

Wie bouwt het eerste online crowdsourcing platform voor journalistieke verhalen?

Volkskrant: ‘geen baan voor journalistiek- studenten’

“Te veel opleidingen journalistiek voor te weinig banen” kopte de Volkskrant afgelopen donderdag. De stortvloed aan journalistieke opleidingen, vaak verkapt onder namen als ‘media en communicatie’, zorgt voor een overschot op de journalistieke arbeidsmarkt, aldus het artikel. Na je studie terechtkomen bij een lokaal krantje of als werkloze freelancer is de nachtmerrie van elke journalistiek student. Maar heeft de Volkskrant hier wel gelijk in?

Jammer maar waar: ja, ze hebben gelijk. Journalistiek is en blijft een van de meest gekozen studies. Een voor de hand liggende studiekeuze voor nieuwsgierige jongeren die een beetje kunnen schrijven. In een artikel uit de Vlaamse krant De Morgen zegt Pol Deltour van de Vereniging van Vlaamse Journalisten; “Het betreft een opleiding die niet ontdaan is van enige heroïek: op avontuur gaan, de wereld leren kennen. Een journalist maakt ook alles mee van op de eerste rij. Niet echt verbazend dat zoveel jongeren journalistiek willen studeren.” Achteraf blijkt een flink aantal van de golf aan jonge journalisten helemaal niet te kunnen schrijven, of journalistiek voor studenten een te makkelijke keuze is of dat het aan de studie zelf ligt in het midden latend.

Aan de andere kant is er voor de ambitieuze en op passie drijvende journalist genoeg te halen op de arbeidsmarkt. Binnen 10 jaar gaat een groot deel van de werkenden met pensioen, het gat dat daardoor in de arbeidsmarkt ontstaat is perfect voor net afgestudeerde journalisten om midden in te springen. Voor de ambitieuze toekomstige journalist is heus meer weggelegd dan de Volkskrant schrijft. Wie zich echt onderscheidt, en naast een studie ook nog een sterk CV opbouwt hoeft zich geen zorgen te maken in de journalistieke wereld. Wees nieuwsgierig, een tikje brutaal en gebruik je passie in je sprint naar de top.

Het onder het mom van ‘it’s better to invent a job then to get one’ een eigen baantje creëren is altijd nog de beste optie. Maak jezelf niet afhankelijk van grote kranten, omroepen of websites maar stap met je eigen startup de journalistieke arena binnen.

Lees ook: vijf tips voor beginnende journalisten.

Het geheim van de meest gelezen krant van Nederland

Als je de doorsnee journalist naar zijn mening vraagt over de Telegraaf komt er weinig positiefs uit. De krant is onoverzichtelijk, de artikelen zijn inhoudelijk vaak zwak en onjuist, en er is meer aandacht voor de achtertuin van Frans Bauer dan voor serieuze zaken. Sinds de vliegramp in Tripoli neemt niemand de krant meer journalistiek serieus, en de Nederlandse Vereniging van Journalisten laste er zelfs een debat voor in. Toch is de Telegraaf de meest gelezen krant van Nederland, en heeft het een oplage van 584.193 kranten per dag. Hoe kan het dat de bekritiseerde krant zoveel lezers weet te trekken? Volgens Petra van RethinkingMedia ligt het aan de aan de vlugge stijl van de krant. Ze schrijft;

“Heel vroeger dacht ik dat ze bij De Telegraaf niet zo goed wisten hoe ze een krant moesten maken. Smalle stukjes, brede stukken, grote koppen, kleine koppen. Wat een zooitje. Konden ze daar niet goed meten of zo? En waarom lukte het bij NRC Handelsblad dan wel om alles even groot te maken? Hadden ze daar meer geld over voor goede vormgevers?”

De conclusie die zij in het artikel trekt is dat het succes van de krant juist aan het vlugge en snelle karakter van de krant ligt. Een krant die weinig aan zijn opmaak doet zal immers inhoudelijk wel goed zijn? Als je er vlug langsloopt heb je het idee dat die krant door de schreeuwende koppen echt iets belangrijks te vertellen heeft.

Maar ook inhoudelijk is er een lichtpuntje. De Financiële Telegraaf, die dagelijks in de krant te vinden is, is een van de beste financiële krantenkaternen van Nederland. Dagelijks stellen een aantal financiële goeroes hun vragen bij het reilen en zeilen van de Nederlandse economie. Dan de doelgroep. Het over het algemeen rechtse publiek dat de krant bedient smult van blunders, bekende Nederlanders en misstappen van bijvoorbeeld de overheid of justitie. Een gat in de krantenmarkt waar de Telegraaf met volle overtuiging in springt. De openheid tegenover zijn trouwe lezers speelt ook een grote rol in het succes. De krant heeft een sterke mening, en weet die ook aardig onder de aandacht te brengen. Voor sympathisanten is altijd een plekje in de krant, reacties die niet in het straatje passen wordt er vaak uit gefilterd.

En ja; wie het hardste schreeuwt wordt nu eenmaal gehoord.

Vijf tips voor beginnende journalistiek-studenten

Begin september beginnen de meeste hogescholen en universiteiten weer, en traditiegetrouw zijn ook de opleidingen journalistiek weer overbevolkt. Robert Niles geeft op The Online Journalism Review een aantal tips voor studenten journalistiek die dit jaar met hun studie beginnen. Hier een korte samenvatting met de bevindingen van Niles, en de tips van onze eigen redactie.

1. Geloof niet dat een journalistieke opleiding je voorbereid op je carrière.

‘Echte ervaring bouw je op in het veld’ is een veelgehoorde uitspraak bij opleidingen. Voor journalistiek geldt dit meer dan bij enige andere studie. De droge theorie die je tijdens je studie er gelepeld krijgt helpen je wel tijdens het echte werk, maar de echte journalistiek bedrijven leer je nu eenmaal het beste op de redactievloer.

2. Bouw een publiek op

Een lezers- of kijkerspubliek is het meest dierbare bezit van een journalist. Lezers zijn macht, en het is dan ook belangrijk om al tijdens je studie een publiek op te bouwen. Wie weet zit jou toekomstige werkgever wel tussen je lezers, of ontvang je nuttige feedback over een van je publicaties. Start bijvoorbeeld een blog. Meteen van start? Lees hier de startgids voor bloggers.

3. Een netwerk is een van de belangrijkste elementen van je journalistieke carriere

Het opbouwen van een netwerk met zakelijke contacten is volgens Niles een van de belangrijkste dingen in je journalistieke carriere. Laat je niet belemmeren door het feit dat je nog een student bent. Bezoek debatten en congressen, breid zo je netwerk uit, en leg die vooral ook vast op een Linkedin profiel. Zodat je na òf tijdens je studie een vliegende start maakt in het journalistieke wereldje.

4. Gebruik je passie, en ontwikkel jezelf en je kwaliteiten daarbinnen.

Een journalist zonder passie voor zijn werk is geen echte journalist. Gebruik de passie om door te gaan, en gebruik hem vooral om je kwaliteiten te vinden en die te ontwikkelen.

5. Gedraag jezelf als een journalist, elke keer als je iets publiceert

Elke tweet, reactie op een artikel of YouTube filmpje is een publicatie op het internet. “Alles wat je publiceert, zegt of doet kan afbreuk doen aan het merk dat je zo zorgvuldig probeert op te bouwen” zegt Niles in zijn blogartikel. En daar heeft hij gelijk in. Check de feiten, en laat je publicaties bovenal professioneel overkomen.