Beeld: cameraploeg aan het werk in Irak, foto via Flickr
Moskou. Om acht uur ‘s ochtends ging de eerste bom in de ondergrondse van de stad af. Terwijl de slachtoffers vluchtten, spoedde journalisten, correspondenten en cameraploegen zich naar de rampplek en de metro’s. Om half negen ging daar ook de tweede bom af.
Dan Irak. Daar kwam vandaag via videobeelden naar buiten dat een helikopter van Amerikanen een journalist van persbureau Reuters met een camera als een man met een vuurwapen aanzag, en hem doodschoot. En Vietnam. Daar werd vorige week het lichaam van oorlogsfotograaf Sean Flynn gevonden. In totaal vonden er meer dan driehonderd media mensen de dood in de Vietnam oorlog. En tot slot werd er vorige week bekend dat een verslaggever van de NOS de gevaarlijke Q-koorts tijdens een reportage in een besmette geitenstal heeft opgelopen.
Wordt de journalistiek gevaarlijker, en lopen verslaggevers meer gevaar dan vroeger? Of halen journalisten gevaarlijkere capriolen uit om aan nieuws te komen? De berichten over getroffen journalisten en fotografen doen ons dit bijna geloven. Ook de Italiaanse schrijver Roberto Saviano leeft permanent onder bewaking omdat hij in zijn boeken een aanklacht tegen de Napolitaanse maffia uitschreef. Risicojournalistiek of niet?
De persberichtencultuur
Experimenteel journalist Joris Luyendijk schreef in zijn boek ‘Het zijn net mensen‘ over de voorgeregiseerde-persberichten journalistieke cultuur die er ontstond in medialand. Een bezoekje aan een gevaarlijke terroristenleider was vooraf uitgestippeld en de glans van het onderzoeken was er volgens hem totaal vanaf. Toch zijn er journalisten die er uit springen, en de persconferenties liever mijden en op avontuur uit gaan. Zo reed fotograaf Flynn op een motor – en nogal roekeloos – dwars langs de vuurlinies in de Vietnam-oorlog. Maar een verhaal had hij wel.
Nieuws over gevaren, rampen, oorlogen en aanslagen blijft voor de nieuwsconsument hoe dan ook het interessantste. Toch zit de doorsnee redacteur achter zijn bureau constant de website van het ANP te verversen. Wie een echt verhaal wil trekt er op uit. Het lijkt wel alsof iets pas nieuws is als het in een persconferentie is gezegd, of bevestigd. Zo ondervond ook RTL Nieuws verslaggever Frits Wester bij de moord op Milly Boele. Hij kreeg een hoop kritiek over zich heen omdat hij de ‘primeur’ rond de omstreden zaak had.
De persberichten en persconferenties dwingen journalisten wel tot het uithalen van ‘gevaarlijke’ capriolen. Politici mogen zich nergens over uitlaten van hun spin doctors en bedrijven zijn door hun ingewikkelde communicatieafdelingen vrijwel onbereikbaar, om over de overheid nog maar te zwijgen. Geregisseerd nieuws. Slechts persberichten en hun vaak bijbehorende conferenties geven uitsluitsel en zijn tegenwoordig als goede bron te gebruiken.
Primeurs en exclusief nieuws vragen blijkbaar nu eenmaal om risico- en amorele onderzoeksjournalistiek.
