Er gebeuren interessante dingen bij het NRC Handelsblad, een toonaangevend avondblad dat tevens de vierde betaalde krant van Nederland is. De kwaliteitskrant maakte eerst deel uit van PCM Uitgevers, maar dat bedrijf werd in 2009 door De Persgroep overgenomen. Er werd besloten dat NRC Media – een mediagroep die onder andere het NRC Handelsblad, de nrc.next en enkele websites beheert – moest worden afgestoten. Hoewel er door de redactie werd geopperd om zelfstandig door te gaan, werd de krant in 9 december 2009 geveild. Egerio en Lux Media mochten zich de nieuwe eigenaren noemen. De redactie was na een vergadering ‘gerustgesteld’, noemde de overeenkomst ‘solide’ en ging akkoord. Een nieuw tijdperk kon beginnen.
Op 26 april 2010 gebeurde er weer iets onverwachts. De kranige hoofdredacteur Birgit Donker maakte bekend dat ze haar functie per 1 juli van dat jaar zou neerleggen. Als reden werd opgegeven dat de directie niet meer borg stond voor de journalistieke autonomie van de redactie. Het boterde al een tijd niet tussen Donker en de Nederlands-Russische mediamagnaat Derk Sauer, een van de relatief nieuwe eigenaren van de krant. Bij de verkoop van het blad verzekerde Donker middels een verklaring de redactionele vrijheid en onafhankelijkheid: “Wij worden zelf verantwoordelijk voor onze strategie.” Later werd bekend dat Sauer zich juist actief bemoeide met de inhoud van de krant. Zo belde hij de hoofdredacteur op nadat een voorpagina-artikel hem niet beviel.
Per 1 september 2010 is de Belg Peter Vandermeersch de nieuwe hoofdredacteur. Na een studie geschiedenis in Gent, journalistiek in Parijs en politieke wetenschappen in Harvard werkte hij voor de Vlaamse krant De Standaard. Hij begon als journalist en werd uiteindelijk hoofdredacteur. Onder zijn leiding maakte de krant een aantal grote wijzigingen – de krant verscheen op tabloidformaat en de christelijke, Vlaamse referentie verdween van de voorpagina, wat een gewijzigde redactionele lijn inhield – en deed hij een hoop stof opwaaien. Beroemd zijn de kritische ‘Bitterbrieven’ die schrijver Piet de Moor openlijk naar de hoofdredacteur schreef. Vandermeersch werd tevens benoemd tot marketeer van het jaar, wat opmerkelijk is voor een journalist.
In zijn nieuwe functie als hoofdredacteur van het NRC Handelsblad is het inmiddels ook niet stil gebleven. In een interview met De Groene Amsterdammer gebruikt Vandermeersch ongewoon harde bewoordingen om zijn krant te typeren. Zo heeft het blad ‘te weinig ambities’ en blijft het steken in oude patronen. Zijn mening over de website: ‘ik kijk er bijna nooit op’. Onlangs lekte een interne e-mail naar de NRC-redactie uit die boekdelen spreekt. Door middel van vijftien punten benoemt hij alle zwakke plekken van de krant. De verkoopcijfers zijn niet goed, de foutenlast te groot, de krant te traag en niet creatief genoeg, er wordt te weinig rekening gehouden met de lezer, de redacteurs zijn niet goed met cijfers en er zijn te veel columns die geen meerwaarde hebben, om een aantal punten te noemen.
In een toelichting zegt Vandermeersch: ‘Zijn dat harde uitlatingen? In de elf jaar dat ik leiding gaf aan De Standaard was ik veel harder, en terecht trouwens.’ De hoofdredacteur pleit voor een cultuuromslag. ‘De usance bij NRC was om de dingen iets te weinig bij de naam te noemen. Veel collega’s zijn juist opgelucht dat die tijd voorbij is’, aldus de ambitieuze Belg. In de uitgelekte mail pleitte hij voor een scherpe krant die midden in het centrum van het politieke en intellectuele debat staat, en niet bang moet zijn voor lezersbrieven. Een interessante opgave in een tijd waarin de kranten het zwaar hebben en het NRC Handelsblad een aantal overwachte wendingen achter de rug heeft. Gaan deze veranderingen ook leiden tot resultaten? Zeker is dat het NRC Handelsblad een spannende tijd tegemoet gaat.
