Ondanks het artikel dat ik hieronder schreef over eeuwige herhaling en terugblikken aan het einde van het jaar kan ik het niet laten er ook een te schrijven. Want wat was nu eigenlijk de next color van 2009? Het blijft een eeuwige zoektocht naar de volgende innovatieve stap in de media, design en het internet. Toch een overzicht van de beste mediagebeurtenissen van 2009.

Roering in het omroepbestel

Terwijl Llink in zwaar weer verkeerde kwamen Powned en Wakker Nederland lachend het omroepbestel binennwandelen. Het was tijd voor een frisse wind door de publieke omroepen, vonden zij. Llink werd er uit gegooid, en de twee namen plaats in de verdeling van de zendtijd. De populaire soap ONM op Nederland moest tijd ruimen voor de nieuwkomers, en ook Nova lijdt onder de toetreding van de Telegraaf dochters in het publieke bestel. De opheffing van de publieke omroepen en simpelweg het maken van programma’s voor Nederland 1, 2 en 3 zonder de aparte omroepen lijkt een logische stap voor 2010.

De verzilvering van Twitter als mediavorm

Op 25 februari storte Turkish Airlines-vlucht 1951 neer op een weiland vlakbij Schiphol. Een voorbijganger zag het gebeuren en twitterde over het ongeluk. De hele Nederlandse media baseerde zijn eerste berichtgeving op de berichten op de sociale microblog service. Twitter als serieus communicatie middel en nieuwsmedia was geboren, en iedereen was het er roerend mee eens dat dit een nieuwe omslag was in de online nieuwe media.

Vrij Nederland uit de slop

‘VN mocht wel iets feestelijker worden’ zei Vrij Nederland hoofdredacteur Frits van Exter in een interview met De Nieuwe Reporter. ‘Lang leve de inhoud’ werd de nieuwe slogan, die het opinie magazine veel nieuwe abonnees opleverde. De nieuwe huisstijl en manier van schrijven viel in de smaak bij de doelgroep en het opiniemagazine kwam korte tijd na de makeover uit de slop.

De kranten zien een klein lichtpuntje

De papieren krant is al jaren op zijn retour. In het tweede kwartaal van 2009 zag de Volkskrant zijn oplagecijfer echter stijgen in deze barre tijden. Er worden dagelijks maar liefst 232.877 Volkskranten gedrukt. Het succes van de Volkskrant staat helaas niet garant voor de rest van de Nederlandse krantenwereld. De neerwaartse spiraal bleef zich ook in 2009 voortzetten. Komt de krantenwereld in 2010 eindelijk met een revolutionaire oplossing?

De e-reader neemt zijn intrede

Terwijl er druk gediscussieerd wordt over de vaste vorm van het magazine en de krant van de toekomst is de nabije toekomst van het boek al volledig besloten. In 2009 bestormde de digitale reader van Amazon de markt, en het werd meteen een succes. Twee dagen geleden melde de website dat het meer digitale boeken dan papieren boeken had verkocht. Waarom de kranten en magazines niet overstappen op een digitale e-reader? Daar zijn kranten nog altijd te actueel voor. De concepten voor readers voor magazines vliegen ons al wel om de oren.

Wij hebben er superveel zin in om ook in 2010 er weer met de hele redactie een succes van te maken. Er staan achter de schermen prachtige concepten die staan te trappelen om het internet te veroveren. Er komt een nieuw design voor nextcolor aan, en ook een eenmalig digitaal magazine die op papier danwel digitaal gaat verschijnen. Een hele fijne jaarwisseling en tot 2010!

Het is de laatste dag van het jaar, en zelfs de laatste dag van het afgelopen decennium; het einde van de zeroes. Als een traditie kijkt de media en het internet terug op de afgelopen jaren. Honderden lijstjes schieten aan de internetter voorbij en de hoogte en dieptepunten worden uitvoerig besproken op weblogs en in de andere media.

Al die terugblikken leveren ook weer de nodige ergernissen op. In principe is het simpelweg het herhalen van de hoogte punten. Artikelen die hoogstens een ‘ohja, dat’ reactie uitroepen bij de lezer. De Volkskrant blikt al meer dan een week terug in een kleine rubriek op de tweede pagina. Ook de nrc.next van vanochtend, die zonder foto’s, maar vol met infographics op de deurmat viel laat de statistieken van het afgelopen jaar zien. Bush. Obama. Afghanistan. 9/11. We hebben het allemaal al honderd keer gehoord, dus waarom niet nog een keer?

Het Journaal op 3 blikt liever vooruit op het komende jaar en het komende decennium. Terwijl de kranten, grote nieuwswebsites en grotere journaals liever achterom kijken denkt het journaal na over de toekomst van dit kabinet, over de toekomst van het milieu en van de Europese Unie. Al blijft dit natuurlijk een soort op feiten gebaseerde waarzeggerij, alles beter dan het nieuws dat we al veel vaker hoorden.

Dat er in de nabije toekomst iets moet gebeuren om de papieren krant te redden of nieuw leven in te blazen staat vast. Maar wat? Krantenredacties en mediaexperts breken hun nek over het ingewikkelde papieren medium. In een wereld van internet is papier iets heel inefficients. Je hebt te maken met deadlines, met het drukken van de krant en met het rondbrengen naar lezers. Vier reddingsscenario’s.

Online publiceren

De Volkskrant doet het al jaren naast zijn papieren editie, en ook enkele Amerikaanse kranten schakelden definitief over naar het online publiceren van zijn krant. Gewoon een krant produceren, met het ontwerp en de opmaak zoals we ook van een normale krant gewend zijn. Alleen verdwijnt deze krant aan het einde van de dag niet tussen de rolpersen maar wordt hij met een paar klikken op het internet gezet. Daar moet hij concurreren tegen gratis nieuwssites, en verliest hij al zijn exclusiviteit die hij als papieren krant wel had.

Bloggen

De krantenblog nrc.next doet dit al bijna een jaar succesvol, ze wonnen er zelfs een Dutch Bloggie mee. Al is dit niet een complete vervanging van de papieren krant, want naast de weblog van nrc.next bestaat er ook nog de papieren editie. Het is een welkome aanvulling aan de inhoud van de krant. “De krant dagelijks vertaald naar het internet”, zoals ze het zelf verwoorden. Ook NRC Handelsblad laat zijn redacteuren bloggen en de journalisten van the New York Times weten er ook wel raad mee.

Keihard innoveren

Het Financieel Dagblad kondigde in 2007 aan zijn papieren editie voortaan op zalmroze papier te drukken. Ze onderscheiden zich in de doelgroep, ondernemers en mensen uit de financiële wereld, en nu onderscheiden ze zich ook visueel met het roze papier. Krantengoeroe Mario Garcia noemde het nieuwe ontwerp van het Financieel Dagblad ‘a thing of beauty‘. De innovatie in de krantenwereld lijkt op een nieuw krantenontwerp hier, en een aangescherpte visie daar stil te staan. Innoveer!

Wachten tot de crisis over is

“Global warming bestaat niet” staat zij aan zij met de “De economische crisis bestaat niet” uitspraak. Vanaf nu kunnen we er nog een naast zetten, namelijk “het gaat wel goed met de krantenwereld”. De economische crisis is de oorzaak van de mindere tijden in de krantenwereld. In economisch mindere tijden is gratis nieuws via internet aantrekkelijker voor de consument. Een krant al met al een duur product voor de nieuwsconsument, en is het makkelijkste om uit de deur te doen. Als de crisis eenmaal opgelost is zal de krantenwereld vanzelf wel weer uit zijn dipje komen.

De tijd zal ons leren wat nu de uiteindelijke oplossing is voor de krantenwereld. Wie weet is er wel helemaal geen oplossing, en rolt er over tien jaar de laatste Volkskrant, de laatste Trouw of de laatste nrc.next van de persen. De gepassioneerde mensen met hart voor de zaak in de journalistenwereld kennende laten ze dat niet zo snel gebeuren. Maar of de nieuwsconsument de voordelen van de krant in de toekomst nog wel inziet?..

De nrc.next van vandaag besteed aandacht aan de transparantheid van de journalistiek anno 2009. Waar iedereen alles kan roepen op Twitter is de gedrukte krant een baken voor juiste informatie. Toch? De redactie van nrc.next laat lezer meekijken achter de schermen. Hoe vergaart een correspondent in het buitenland zijn nieuws? Hoe schrijft de redactie een subjectieve recensie? En hoe bereiden ze bij nrc.next een interview voor? Eindjaarstijd, komkommertijd. Maar toch zinvol opgevuld.

Elk jaar rond kerst staat radiostation 3FM in het teken van Serious Request. Het idee is simpel: drie DJ’s in een glazen huis ergens in Nederland draaien 24 uur per dag verzoekjes die voor geld zijn aangevraagd. Ze proberen zo zoveel mogelijk geld in te zamelen voor het goede doel. Dit jaar is dat malaria.

De actie begon zes jaar geleden, in 2004 klein. Het thema was ‘Jouw druppel op een gloeiende plaat’. In totaal zamelde het station dat jaar 916000 euro in. In de jaren die volgde is het uitgegroeid tot  onvoorstelbare hoogte. Vorig jaar werd door 3FM vijf en een half miljoen euro op gehaald. En ook radiostations in andere landen zoals België, Kenia en Zweden doen nu mee.

De actie levert al jaren prachtige radio- en televisiemomenten op. Je kunt de actie dit jaar volgen via 3FM, 3fm.nl, 101.tv, Nederland 1 en 3 én de etalagekanalen van de kabelaanbieders.

Het begon als een sympathiek initiatief, soms een beetje knullig geregeld. Reden voor een groeiend aantal mensen om te doneren. Maar hoe lang moet het nog duren totdat de actie aan haar eigen succes voorbij gaat?

Ten onder aan je eigen succes

Goed voorbeeld van zo’n ondergang is voor veel mensen Paul de Leeuw. Jaren lang  al domineert hij de zaterdagavond van de VARA, op tv. Over het algemeen veel kijkers. Maar Paul duikt overal op. Het wordt teveel. Je wordt met hem geconfronteerd, terwijl je daar helemaal niet op zit te wachten.

Dit gaat nog niet op voor Serious Request. Ook dit jaar koerst de actie op een recordopbrengst. Maar hoe lang duurt het nog voordat het de sympathie van de kijker, luisteraar: donateur verliest? Een kwestie van enkele jaren.

De toekomst van het gedrukte magazine is hoogstwaarschijnlijk digitaal. Waar veel websites en weblogs zichzelf al kwalificeren als een ‘online’ magazine lijkt de digitalisering van het magazine dichterbij dan ooit. De e-readers overspoelen momenteel de boekenmarkt, en zo wordt verwacht dat de magazines binnenkort aan de beurt zijn.

Iedereen kan zich wel een voorstelling maken over het magazine van de toekomst. Bewegende beelden, live toevoegingen en verbeteringen, eerdere edities van het magazine moeiteloos opvragen en direct doorklikken naar andere websites. Toch hebben de magazine redacties en hun uitgeverijen allemaal een hele eigen kijk op het digitale magazine van de toekomst. Net als de strijd tussen de HD DVD en de Blu-ray discs die vorig jaar gestreden werd zal hier ook de norm gekozen moeten worden.

Het Amerikaanse sportmagazine Sports Illustrated was de eerste die zijn toekomstvisie door middel van een video op het internet aan de wereld presenteerde. In het bovenstaande filmpje zien we een nieuw soort e-reader waarin het magazine doorgebladerd kan worden. Bewegende beelden en simpel navigeren tussen de artikelen voeren de boventoon, naast de bewegende beelden en het verbeterde gebruikersgemak is er niet veel vernieuwends aan. Ze lijken zich vast te klampen aan het ‘blader’ effect van het papieren magazine.

Zo denkt het onderzoeksbureau Bonnier daar heel anders over. In hun presentatie video willen ze meer het weblog effect naar voren krijgen. Afbeeldingen en tekst in een rij onder elkaar, met daarnaast aanvullende informatie, meer zoals tekst lezen op een iPhone. Papier nadoen op een e-reader werkt volgens hen simpelweg niet.

Een echt vaste vorm is natuurlijk niet echt nodig, zo is het ontwerp en de leeservaring van bijvoorbeeld de Groene Amsterdammer heel anders dan die van Vrij Nederland. Wanneer de stapel magazines niet meer elke vrijdagmiddag op de mat vallen, maar we die automatisch downloaden op onze e-reader? We gaan het zien…